สาเหตุหลักที่ผู้ประกอบการใช้มาตรา 75 หยุดกิจการชั่วคราว มาจากการขาดทุนสะสม ไม่มีคำสั่งซื้อจากลูกค้า หรือถูกยกเลิกคำสั่งซื้อจำนวนมาก

อุตสาหกรรมชิ้นส่วนยานยนต์ ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนผ่านสู่ยานยนต์ไฟฟ้า (EV) ซึ่งใช้ชิ้นส่วนน้อยลงมากเมื่อเทียบกับรถยนต์สันดาป (ICE) ทำให้ความต้องการชิ้นส่วนลดลง

อุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่ม เผชิญการแข่งขันจากสินค้านำเข้าที่เพิ่มขึ้น และประเทศคู่แข่งที่มีต้นทุนการผลิตต่ำกว่า ส่งผลให้กำลังการผลิตอยู่ในระดับต่ำ

อุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์ยาง ได้รับผลกระทบจากราคาน้ำมันที่ผันผวน และต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้นจากค่าปุ๋ย และพลังงาน ทำให้โรงงานปลายน้ำชะลอการสั่งซื้อ

อุตสาหกรรมพลาสติก เผชิญต้นทุนการผลิตพุ่งสูง 30-50% จากการพึ่งพานำเข้าวัตถุดิบจากตะวันออกกลางที่ได้รับผลกระทบจากสงคราม ทำให้เกิดภาวะวัตถุดิบตึงตัว

การจ้างงานในประเทศกำลังเข้าสู่สถานการณ์เปราะบางเมื่อภาคธุรกิจใช้มาตรา 75 แห่ง พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน เพิ่มมากขึ้น ซึ่งกฎหมายเปิดช่องให้นายจ้างที่จำเป็นต้องหยุดกิจการทั้งหมดหรือบางส่วนชั่วคราวเมื่อมีเหตุหนึ่งเหตุใดที่มิใช่เหตุสุดวิสัย ให้นายจ้างจ่ายเงินลูกจ้างไม่น้อยกว่า 50% ของค่าจ้างตลอดเวลาที่หยุดชั่วคราว

ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ออกมาแสดงความกังวลต่อสัญญาณกำลังเกิดกับผู้ประกอบการที่เผชิญการแข่งขันรุนแรงและใช้สิทธิหยุดกิจการชั่วคราว ได้แก่ อุตสาหกรรมชิ้นส่วนยานยนต์ อุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่ม ผลิตภัณฑ์ยาง และพลาสติก

ทั้งนี้ เดือนมิ.ย.2569 มีสถานประกอบการแจ้งหยุดกิจการบางส่วน 44 แห่ง เพิ่มขึ้น 22.22% เมื่อเทียบเดือนก่อนหน้า ขณะที่สถานประกอบการที่หยุดกิจการทั้งหมดมี 23 แห่ง ลดลง 14.81% เมื่อเทียบกับเดือนก่อนหน้า และจากการหยุดกิจการดังกล่าวทำให้มีลูกจ้างได้รับผลกระทบ 18,998 คน เพิ่มขึ้น 58.08% เมื่อเทียบกับเดือนก่อนหน้า และเพิ่มขึ้น 18.61% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน

นางพิมพ์ใจ ลี้อิสสระนุกูล ประธานสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (ส.อ.ท.) เปิดเผยกับ “กรุงเทพธุรกิจ” ว่า การจ้างงานเดือนก.ค.2569 ยังทรงตัวแต่โครงสร้างตลาดแรงงานเริ่มแสดงความเปราะบางที่สอดคล้องกับสิ่งที่ภาคอุตสาหกรรมกำลังเผชิญรุนแรงขึ้น

ทั้งนี้ทำให้สถานประกอบการใช้สิทธิมาตรา 75 แห่ง พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มีแนวโน้มสูงขึ้น ทั้งในรูปแบบของการขอรับสิทธิสวัสดิการกรณีว่างงาน และการประกาศหยุดกิจการชั่วคราว ซึ่งเป็นสัญญาณสะท้อนความเปราะบางตลาดแรงงาน

รวมถึงมีอุตสาหกรรมรับผลกระทบตรงจากสงครามระหว่างสหรัฐ และอิหร่านตามที่ ธปท.ระบุ ได้แก่ กลุ่มชิ้นส่วนยานยนต์ กลุ่มเครื่องนุ่งห่ม และกลุ่มผลิตภัณฑ์ยาง และกลุ่มพลาสติกอุตสาหกรรม โดยรับผลกระทบ 2 ด้าน ทั้งการนำเข้าวัตถุดิบมูลค่าสูงขึ้น และเผชิญอุปสรรคการขนส่งที่มีต้นทุนแพงขึ้น

4 อุตสาหกรรมหยุดกิจการชั่วคราวสูง

นายมนตรี มหาพฤกษ์พงศ์ รองประธาน ส.อ.ท.กล่าวกับ “กรุงเทพธุรกิจ” ว่า สาเหตุหลักการใช้มาตรา 75 มาจากบางกิจการขาดทุนสะสมจำนวนมาก และไม่มีคำสั่งซื้อจากลูกค้าตามปกติ รวมถึงลูกค้ายกเลิกคำสั่งซื้อจำนวนมากรวมถึงสาเหตุอื่น เช่น สถานการณ์ความขัดแย้งระหว่างประเทศ และการประสบปัญหาด้านเศรษฐกิจ

นอกจากนี้ ส.อ.ท.วิเคราะห์ข้อมูล 4 อุตสาหกรรมที่ใช้สิทธิหยุดกิจการชั่วคราวตามมาตรา 75 พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พบข้อมูลที่น่าสนใจดังนี้

1.อุตสาหกรรมชิ้นส่วนยานยนต์ โดยเฉพาะยานยนต์เครื่องยนต์สันดาปภายใน (ICE) เผชิญแรงกดดันจากการเปลี่ยนผ่านเทคโนโลยี จากเดิมที่ใช้ชิ้นส่วน ICE ประมาณ 30,000 ชิ้นต่อคัน หากเปลี่ยนผ่านสู่ยานยนต์ไฟฟ้า (EV) เหลือชิ้นส่วนเพียง 1,500-3,000 ชิ้นเท่านั้น ซึ่งการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีดังกล่าวเริ่มส่งสัญญาณกระทบสู่ตลาดแรงงาน

2.อุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่ม เผชิญแรงกดดันจากการแข่งขันของสินค้านำเข้า โดยช่วง 6 เดือนแรกปี 2569 นำเข้าเสื้อผ้าสำเร็จรูปเพิ่มขึ้นถึง 12.30% เมื่อเทียบช่วงเดียวกันกับปีที่แล้ว คิดเป็นมูลค่า 31,654 ล้านดอลลาร์ สะท้อนผู้ผลิตไทยเผชิญการแข่งขันทั้งสินค้านำเข้า และประเทศคู่แข่งที่มีต้นทุนการผลิตต่ำกว่า

ขณะที่ดัชนีผลผลิตอุตสาหกรรมเสื้อผ้าเครื่องแต่งกาย (MPI) หดตัว 2.18% เมื่อเทียบช่วงเดียวกันกับปีที่แล้ว และอัตราใช้กำลังการผลิตอยู่ระดับต่ำ 49.06% แสดงให้เห็นว่าปัญหาอุตสาหกรรมนี้ไม่มีแค่กำลังซื้อ แต่รวมถึงต้นทุนการผลิต เทคโนโลยี ความเร็วการพัฒนาสินค้า และการสร้างแบรนด์ด้วย

3.อุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์ยาง ได้รับผลกระทบจากทิศทางราคาน้ำมันในตลาดโลกมีแนวโน้มผันผวนในทิศทางขาขึ้นจากสงครามตะวันออกกลาง ซึ่งกระทบความต้องการซื้ออาจชะลอตัว โดยโรงงานปลายน้ำมีแนวโน้มทยอยชะลอสั่งซื้อเพื่อรอสถานการณ์

ขณะที่การบริหารผลกำไรทางธุรกิจอาจทำได้ยากขึ้นจากปัญหาต้นทุนการผลิต อาทิ ค่าปุ๋ย ค่าสารเคมี และพลังงาน ซึ่งแฝงในต้นทุนค่าขนส่ง และสารเคมีที่ใช้ในกระบวนการแปรรูปมีทิศทางผันผวน

4.อุตสาหกรรมพลาสติก ได้รับผลกระทบโดยตรงจากสงครามในตะวันออกกลาง เนื่องจากพึ่งพาการนำเข้าแนฟทา (วัตถุดิบตั้งต้น) จากตะวันออกกลางถึง 60-70% เมื่อเส้นทางขนส่งเกิดการหยุดชะงักทำให้เกิดภาวะอุปทานเม็ดพลาสติกตึงตัวทั้งในประเทศ และตลาดโลก

ทั้งนี้ส่งผลให้ผู้ผลิตในประเทศลดกำลังการผลิตลงเฉลี่ย 25-30% เพื่อบริหารจัดการวัตถุดิบที่มีจำกัด และทำให้ต้นทุนการผลิตรวมเพิ่มขึ้นถึง 30-50% ช่วงเดือนมี.ค.- พ.ค.2569 กระทบ SME ที่แบกรับต้นทุนวัตถุดิบไม่ไหวต้องปิดกิจการ

แห่ใช้ ม.75 หยุดกิจการชั่วคราว จ่ายค่าจ้างขั้นต่ำ

นายแสงชัย ธีรกุลวาณิช ประธานยุทธศาสตร์ สมาพันธ์เอสเอ็มอีไทย กล่าวว่า ผู้ประกอบการบางส่วนเผชิญปัญหาสะสมมานานทั้งสภาพคล่อง ข้อจำกัดปรับเปลี่ยนธุรกิจ และตลาดผันผวนทำให้แบกภาระต้นทุนได้ลำบาก แต่ต้องประคองธุรกิจให้ผ่านช่วงเปลี่ยนผ่านที่ยากลำบากจึงต้องใช้สิทธิตามมาตรา 75 แห่ง พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน ที่เปิดทางให้นายจ้างหยุดกิจการชั่วคราวทั้งหมดหรือบางส่วน

ทั้งนี้ มาตรา 75 กำหนดให้นายจ้างต้องมีความจำเป็นเร่งด่วน เช่น ขาดแคลนวัตถุดิบ ประสบปัญหาเศรษฐกิจ หรือถูกยกเลิกคำสั่งซื้อ ซึ่งเป็นเหตุที่มิใช่เหตุสุดวิสัย เช่น ภัยธรรมชาติ โดยระหว่างหยุดกิจการต้องจ่ายเงินให้ลูกจ้างไม่น้อยกว่า 50% ของค่าจ้างในวันทำงานปกติ ตลอดเวลาที่ไม่ได้ให้ทำงาน และต้องแจ้งให้ลูกจ้าง และพนักงานตรวจแรงงานทราบล่วงหน้าก่อนเริ่มหยุดกิจการ

“หากประเมินสถานการณ์ SME ที่ใช้มาตรา 75 ฉากจบเรื่องนี้หากไม่มีมาตรการช่วยเหลือจะทำให้ผู้ประกอบการจำนวนมากจะตัดสินใจปิดกิจการ ซึ่งเป็นฉากสุดท้ายที่ไม่อยากให้เกิดขึ้น” นายแสงชัย กล่าว

นอกจากนี้ ภาครัฐต้องเร่งสร้างมาตรการรองรับการเปลี่ยนแปลงสร้างโอกาสให้ผู้ประกอบการรีสตาร์ตธุรกิจ อาทิ การฟื้นฟูแผนธุรกิจ ระบบที่ปรึกษาหรือพี่เลี้ยง SME การสนับสนุนแหล่งทุนดอกเบี้ยต่ำ ระบบเพิ่มสภาพคล่องแบบ Factoring ที่ได้เงินทุนหมุนเวียนเร็วขึ้น การแก้ไขปัญหาเครดิตเทอม รวมถึงการปรับโครงสร้างหนี้ และการชำระเงินให้สอดคล้องขีดความสามารถผู้ประกอบการ